Vrije energie

Vrijmaking energiemarkt kent evenveel nadelen als voordelen

Liberalisering is geen synoniem voor vooruitgang

1 juli 2003: niet alleen een langverwachte dag voor menig scholier of student, maar ook de dag dat de markt van elektriciteit en gas geopend en vrijgemaakt wordt. De zogenaamde liberalisering van de energiemarkt. Een van die hebbedingetjes van Europa. Maar moeten wij wel uitkijken naar 1 juli? Voor die vakantie … dat wel. Maar voor de rest…?

Vanaf 1 juli mag je zelf je leverancier kiezen. Vroeger was je klant bij Gaselwest of Intergem. Dat was een intercommunale, een samenwerking tussen enkele gemeenten en Electrabel, die grote energiereus. Dat is nu verleden tijd. De gemengde intercommunales zijn geschiedenis. Nu mogen of moeten we zelf keuzes maken. Welke maatschappij kies ik? Of beter … bij welke maatschappij kan ik me het beste voordeel doen? Als we het antwoord wisten, dan zouden we het zeggen…

Spelers op de markt

Er komt dus meer concurrentie, dus zouden de prijzen moeten dalen. Je hebt al wel gehoord van Luminus of Nuon via hun mooie affiches of tv-spotjes en Electrabel kennen we nog van de leuke deuntjes op de radio. En dan is er nog Watt-plus, Ebem en Ecopower … veel concurrentie dus. Alleen, die prijzen dalen voorlopig niet. Die prijzen zijn zelfs nog niet bekend, want de meeste van die bedrijven moeten nog enkele heffingen doorrekenen die ze zelf moeten betalen. Beloftes van 10% korting vandaag kunnen later misschien meer kosten dan opbrengen. Voorzichtigheid is dus de boodschap, want te vroeg kiezen kan je geld kosten …

De begeleiders wachten

Wie niet voor 1 juli kiest, verliest zijn stroom niet hoor. Je blijft dan gewoon van de standaardleveranciers (Electrabel of Luminus) stroom krijgen, naar gelang de gemeente waar je woont. Wat nu het beste is: kiezen of niet kiezen, … er bestaan verschillende adviezen. Voorzichtigheid is echter geboden! Laat je adviseren door deskundigen. En denk ook eens aan sociale of ecologische argumenten. Zo kan je op de website van Greenpeace echt keuzes maken aan de hand van milieuoverwegingen. Zou iedereen eens moeten doen, want de laatste weken lijkt het wel of er energie in overvloed is.

Let ook op de lengte van de overeenkomst die je sluit. Best kies je voor de termijn van één jaar. Zo kan je bijtijds nog wisselen, als dat voordeliger zou uitkomen. Belangrijk is ook om je factuur goed in de gaten te houden. Elke maatschappij factureert anders: de ene maakt een totaalprijs, en de andere lijkt dan wel goedkoper, maar rekent bepaalde zaken nog apart door…

Het Sprookje van de Vrije Markt

Europa’s devies is concurrentie en vrijmaking van de markt. Dan dalen de prijzen, zogezegd. Maar is dat wel zo? Electrabel heeft zo’n monopoliepositie op dit moment, dat ze nog wel een tijdje de grootste zullen zijn. En de markt leert ons in andere domeinen dat de prijs dan nog niet direct zal dalen. Doemdenkers denken daarbij zelfs nog luidop: “integendeel …”

Met Prior weggegooid

Heel belangrijk bij het overschakelen van de ene maatschappij naar de andere is de brief die alle gezinnen enkele weken geleden gekregen hebben. Daarop staat een code (EAN-nummer) die je nodig hebt om te wisselen. Maar daar wringt nu net het schoentje. Heb je die brief nog, dan ben je al een uitzondering. Geen kat die immers wist dat die brief zo belangrijk was. Maar heb je de brief wel gelezen? Net als ons ben je misschien begonnen, maar heb je afgehaakt na een aantal alinea’s. Absoluut onverstaanbaar, die brief. Tientallen reacties kregen we al te horen: is dat nu een brief om naar Jan met de pet te sturen? Duizenden mensen krijgen kop noch staart aan dat officiële taaltje, laat staan mensen met beperkter mogelijkheden.

Heb je de brief echter niet meer, krab dan even in je haar. Dat betekent een lange lijdensweg met briefjes over en weer, telefoontjes en ga zo maar door … om alleen al je code te weten te komen. Ze hebben daar een woord voor … klantvriendelijkheid!

Wie is de echte winnaar?

Tja, en nog iets: Gaselwest en Intergem waren vroeger gemengde intercommunales. Gemeenten kregen dus ook een koekje van de winst van die maatschappijen, via dividenden op hun aandelen. Dat valt weg. Vlaanderen vindt – bij monde van Minister Van Grembergen – dat de federale overheid een stuk moet compenseren. Verhofstadt heeft dit ook beloofd, maar nu weken later (na de verkiezingen) horen we hier niets meer van… En ondertussen moeten de gemeenten hun belastingen verhogen om die inkomsten die wegvallen te compenseren. Bedankt!

Sociale tarieven bedreigd

Tienduizenden mensen genieten van specifieke sociale tarieven voor elektriciteit en gas. Gans die liberalisering dreigt dit in het water te laten vallen. En de politieke heisa (Deleuze en Durant-verhaal) dreigt dit niet gauw op te lossen. Voor veel mensen bedroegen die sociale tarieven (de beschermde huishoudens) nog niet de helft van de gewone prijs. Het kader om dit te bestendigen staat er, maar het wordt niet uitgewerkt. 180.000 gezinnen dreigen hiervan het slachtoffer te worden. En dat is zeer jammer, zeker voor energie, wat toch een grondrecht en geen luxeproduct is. Leven in waardigheid gaat niet zonder stroom. Je moet het maar eens proberen. De verenigingen waar armen het woord nemen, zullen graag getuigen van de pijn of het leed dat wordt veroorzaakt als het licht dooft en de verwarming verdwijnt.

Elektriciteit, en eigenlijk ook gas, moet dus, zeker voor gezinnen die op vervangingsinkomens of tegemoetkomingen aangewezen zijn, betaalbaar blijven. Een verbod op afsluitingen (6A) en een gedeeltelijk kosteloos ter beschikking stellen van stroom (500kWh) dragen bij tot minimaal materieel comfort. En minimaal is dan nog minimaal, hoor. En ook de oorzaken van het hoge elektriciteitsverbruik bij die doelgroep dienen aangepakt: gebrek aan goed geïsoleerde woningen en het ontbreken van passende alternatieve energiebronnen. Maar dan nog blijven specifiek sociale tarieven onontbeerlijk om een huishoudelijke schuldenberg en een pak ellende te voorkomen.

Geen sans-énergies"

Om over na te denken, toch … in Brussel, in Straatsburg, in de energie-intercommunales, maar ook in elke gemeente van Zuid-Oost-Vlaanderen. Want het zijn de zogenaamde LAC’s, de lokale adviescommissies, die in de schoot van het OCMW dagelijks de praktijk van energievoorziening toepassen.