50-plussers, lopen ze in de weg of niet?

Langer werken de oplossing?
De vergrijzing wordt onbetaalbaar … Eindeloopbaanregeling : druïde met toverdrank gezocht…
De werkgevers (VBO…) hebben intussen die toverformule gevonden : langer werken. Het is een feit dat onze sociale zekerheid hoge koorts heeft, en de vraag is reëel of ze in dit ziekbed nog kans heeft om te overleven. : neen, want verschrikkelijk duur aan het worden. De vaten van inkomsten en uitgaven communiceren niet meer. Dat is het probleem. De beroepsactieven zullen serieuze gewichtheffers moeten worden om de fel aanwassende groep non-actieven te blijven torsen. Het is een rare situatie : de geneeskunde geeft miljarden uit om de houdbaarheidsdatum van onze bejaarden op te krikken, maar tegelijk vreest de overheid haar steun tot op de vervaldatum niet te kunnen garanderen. Diezelfde overheid heeft dat uiteraard allang in de gaten, maar aan een ernstige diagnose, laat staan medicatie, (want het gaat pijn doen) is men nog niet toe. Het is merkwaardig dat het werkgeversmilieu ons het langer werken snel en‘per force’ wil opspuiten, omdat, zo zegt men daar, ‘de massa bruggepensioneerden zodanig groot zal geworden zijn, dat minder populaire maatregelen omwille van het - door hun aantal – niet of nog nauwelijks te omzeilen zal zijn’. Eindelijk schuift men dit najaar ons sociaal systeem toch nog onder de scanner om de eindeloopbaanproblematiek door te lichten. Dit wordt pas echt moeilijk. Het wordt de pijnkliniek.

Werkonbekwaam

Het hart van ons sociaal systeem, de tewerkstelling, is dringend aan een nieuwe pacemaker toe, maar die raakt niet ingeplant. Dat wil nu ook weer niet zeggen dat we op een sociaal infarct afstevenen. We zijn blijkbaar nog altijd nummer zes op de ranglijst van de meest welvarende regio’s in de wereld, in acht genomen uiteraard dat dit een relatief cijfer is. Onze uitkeringen aan hulpbehoevenden bijvoorbeeld liggen beduidend lager dan in de ons omringende landen. Deze bijna-podiumplaats danken wij voor een stuk aan onze zeer welvarende pillen-industrie, iets wat stilaan ook averechts begint te werken. Want onze welvaart is gedeeltelijk gedrogeerd. Stress, ziekteverzuim, depressiviteit…dat is op de duur wel zwaar inleveren. Miljarden rentabiliteitsverlies voor de bedrijven, zeg maar winsterosie, dé zere plek bij de ondernemingen, wat enerzijds begrijpelijk is, maar ze moeten er zèlf ook wat aan doen. Een mens is niet geschikt om in een pers te gedijen. Niemand werkt uiteraard graag met rode cijfers. Maar het is wel de manier waarop… Er zijn grenzen. Door de werkdruk raakt men in sommige beroepen veel sneller opgebrand dan in andere. Want wat openbaart een recente studie van het Socialistisch Ziekenfonds : 10 % van de 55-plussers blijkt werkonbekwaam. Moe, ziek, depressief, gestresseerd… Kan men deze mensen behouden op de arbeidsmarkt ?

Er is een duidelijk verschil tussen een bouwvakker die veertig jaar lang op gevaarlijke stellingen met zware lasten heeft lopen laveren, of een verpleegkundige met of zonder nachtdienst (rugklachten)…en iemand die tot zijn vijfentwintigste boven de studieboeken hing om daarna een comfortabel academisch baantje in te slaan.Dit is geen waardeoordeel, alleen een criterium dat zou moeten meetellen om het ‘uitstappen’ wettelijk te regulariseren op een meer reële en dus meer gezonde basis.

Het sijpelt er bij sommige gezagdragers al in dat niet meer de leeftijd, maar wel het aantal dienstjaren de doorslag moet geven. ‘Slijtage’ moet de norm zijn. Decennia terug had men er geen probleem mee mijnwerkers met hun stoflongen na 25 jaar dienst op rust te laten gaan. Voor zover er nog rust op te hoesten bleef. Beroepsmilitairen konden ook vroeger weg. Daar ging de kantine evenwel om 11 uur open, ook al een reden om vroegtijdig burn-out te zijn. Waarmee ik wil zeggen : er moet grondig geselecteerd worden, dan is het zinvol. Want het kan niet zo moeilijk zijn om de èchte pijnpunten te registreren bij mensen die ‘burned’ zijn van binnen en vanbuiten tot soms tot in de derde graad. Sommigen kunnen niet meer, anderen willen nog veel verder doorgaan. Geef hen de keuze en de kans. Het is uiteraard evident dat men een 65-plusser niet meer achter het stuur van een Brusselse taxi laat plaats nemen.

Werkkans

Maar wat intussen nog het meest verbaast is het feit dat de werkgevers vrezen binnenkort de vacatures niet meer te kunnen invullen, dat met andere woorden de oudere werknemers langer aan de slag zullen moeten blijven, terwijl we met bijna een half miljoen uitkeringgerechtigde werklozen zitten. Waaronder een massa jongeren. Hier klopt iets niet. Bedrijven schreeuwen om gespecialiseerd personeel. Bouwbedrijven, bijvoorbeeld, geraken niet aan voldoende timmerlui, bekisters, metsers…Er zijn reeds bedrijven die hun bruggepensioneerden met hun know-how al terugfloten. Dat komt ervan als men, zowel de ouders als de onderwijsverantwoordelijken, de neus optrekt voor overall-beroepen. Het technisch en beroepsonderwijs is lange tijd ondergewaardeerd geweest. Wat is er mis met die beroepen ? De werkkans ligt er trouwens veel hoger. En toch…Het is ook voor een stuk een politiek probleem. Legislaturen lang heeft het departement Onderwijs zich bezig gehouden met onnozele regelgeverij zodat de leerkrachten meer last hadden van paperassitis dan van hun leerlingen. Van dit bijna schandelijk gebrek aan visie dragen we nu de gevolgen.

Er hangt een gifwolk van ongerustheid en onzekerheid boven het compartiment van de vijftig-plussers. Om te beginnen worden ze te duur : loonmatiging. ( Trouwens, meer uren werken voor hetzelfde loon komt voor alle werknemers neer op loonmatiging.) En wat met de ‘verworven rechten ? Er vallen massaal ontslagen. En terwijl langer werken opgedrongen wordt, denken onder meer overheidsbedrijven zich suf ( NMBS, Post…) over de manier waarop ze zonder politieke kleerscheuren duizen personeelsleden de deur kunnen uitwerken. Als dit al geen tegenstrijdigheid is…

En toch moeten we hoe dan ook inzien dat ons sociaal model verouderd is, en dat er dus een nieuw moet komen. Zeker is dat de vette jaren aan het wegsmelten zijn. We hangen hoe langer hoe meer vast aan internationale schommelingen en (sociale) regelgeving. Hou Barroso (EU) in de gaten met zijn Angelsaksische intimi , VS op kop : sociale voorzieningen ? ‘Nooit van gehoord’…Bij ons pakken nu ook de kleinere bedrijven al in om op te krassen naar lageloonlanden, met achterlaten van…En “het daghet in het Oosten” Binnenkort worden ook de arbeidsgrenzen ontgrendeld. Ook herstructureringen, herlocaties en wat al nog meer stuwen de werkloosheid omhoog. Daar moet serieus over gepalaverd worden. Vakbonden moeten hoe dan ook inzien dat ze niet tegen windmolens moeten vechten, maar dat de stier harde en scherpe horens heeft…(nog eens : NMBS, Post…dit is geen echternachprocessie, evolutie is niet meer tegen te houden.Natte vinger omhoog !).

Arbeidszaadjes

Hoelang is het geleden dat onze federale regeringsleider met veel bombarie 200.000 arbeidszaadjes aan het uitstrooien was, wel wetende dat ze niet kiemrijp waren. We moeten niet alleen over de grenzen kijken, want ook hier tiert de bladluis welig op onze sociale zekerheid. In onze buurlanden gaat het er al hard tegenaan. Schröder (Duitsland), nochtans een rasecht sociaal-democraat :‘ …het gaat nu vooral om overleven…’ En intussen kwakkelen wij voort met nog een bijkomend probleem, het communautaire. Vlaanderen en Wallonië hebben een verschillende sociale- en arbeidscultuur. Maar de king-kong van de PS verdraagt niet dat wij zijn scheve schaatsbaan kruisen. Hij eigent zich ongestraft de eigenzinnigheid toe ons pirouettes te laten draaien tot we door het ijs zakken. Hij volgt dat grijnzend met zijn gekende breedsmoelkikkerlach. Dit moet stoppen, hij heeft al genoeg politici van bij ons onderuit gehaald, zonder daartoe enig recht te hebben. Hij moet niet in onze pap komen brokkelen. We zeggen het zelf te kunnen, maar intussen laten we hem wel doen…Politiek, och jongens (en maskes) toch…

Kijk, dit waren maar enkele bedenkingen. In de herfst (hopelijk niet de herfst van de brug- en andere gepensioneerden), gaan onze politici er tegenaan. Het wordt een moeilijk eindeloopbaan-debat. Graag met minder lawaai dan het nachtvluchten-dossier, maar met meer resultaat op de grond, in het belang van de ‘vergrijzing’.En gauw nog dit: top die verschrikkelijke grootverdieners wat af, dan zullen de sociale vaten weer wat beter communiceren…

W.L.